Skuteczna dezynfekcja chlewni jest jednym z kluczowych elementów profilaktyki chorób zakaźnych świń. W praktyce jednak często obserwuje się powtarzające się błędy, które znacząco obniżają efektywność stosowanych procedur, nawet przy użyciu nowoczesnych i kosztownych preparatów. Poniżej przedstawiono pięć najczęstszych błędów w dezynfekcji chlewni oraz sposoby ich eliminacji.
1. Dezynfekcja bez uprzedniego, dokładnego mycia
Opis błędu
Jednym z najczęstszych uchybień jest aplikacja środka dezynfekcyjnego bez wcześniejszego usunięcia zanieczyszczeń organicznych, takich jak resztki kału, tłuszczu czy paszy.
Dlaczego dezynfekcja jest wówczas nieskuteczna?
Materia organiczna:
- dezaktywuje substancje czynne środków dezynfekcyjnych,
- stanowi barierę ochronną dla bakterii, wirusów i grzybów,
- może obniżać skuteczność dezynfekcji nawet o 70–90%.
Jak zapobiec temu błędowi?
Skuteczna dezynfekcja zawsze powinna być poprzedzona:
- suchym czyszczeniem (usunięcie widocznych zanieczyszczeń),
- myciem z użyciem odpowiedniego detergentu,
- dopiero następnie właściwą dezynfekcją.
Należy stosować właściwe ciśnienie wody – wystarczające do usunięcia brudu, lecz nie powodujące jego rozpryskiwania i wtłaczania w szczeliny konstrukcyjne.
2. Niewłaściwy dobór środka dezynfekcyjnego
Opis błędu
Częstą praktyką jest stosowanie jednego, niezmienianego preparatu „do wszystkiego”, niezależnie od aktualnej sytuacji epizootycznej w stadzie.
Konsekwencje
- brak skuteczności wobec określonych patogenów,
- utrzymywanie się lub narastanie problemów zdrowotnych, takich jak salmonelloza, PRRS czy zakażenia wywołane przez Brachyspira spp.
Jak zapobiec temu błędowi?
Środek dezynfekcyjny powinien być dobierany w oparciu o:
- spektrum działania (bakterie, wirusy, grzyby),
- warunki środowiskowe panujące w chlewni (temperatura, wilgotność),
- jakość i twardość wody.
Zaleca się również rotację preparatów dezynfekcyjnych co kilka cykli produkcyjnych.
3. Nieprawidłowe stężenie i zbyt krótki czas kontaktu
Opis błędu
Stosowanie środków dezynfekcyjnych „na oko” oraz skracanie zalecanego czasu działania preparatu.
Dlaczego jest to niebezpieczne?
- zbyt niskie stężenie umożliwia przeżycie patogenów,
- zbyt wysokie stężenie może prowadzić do korozji elementów wyposażenia oraz działań drażniących i toksycznych,
- skrócony czas kontaktu nie pozwala na pełne zniszczenie drobnoustrojów.
Jak zapobiec temu błędowi?
- precyzyjnie odmierzać ilość preparatu,
- bezwzględnie przestrzegać zaleceń producenta dotyczących stężenia i czasu kontaktu (zwykle 30–60 minut),
- nie spłukiwać środka przed upływem minimalnego czasu jego działania.
4. Pomijanie kluczowych miejsc w chlewni
Opis błędu
Dezynfekcji poddawane są jedynie powierzchnie łatwo dostępne i widoczne, z pominięciem miejsc o dużym znaczeniu epidemiologicznym.
Najczęściej pomijane obszary
- poidła oraz instalacje wodne,
- spodnie powierzchnie rusztów,
- systemy wentylacyjne,
- narożniki, szczeliny i połączenia konstrukcyjne,
- sprzęt przenośny.
Jak zapobiec temu błędowi?
- stosować listy kontrolne obejmujące wszystkie strefy chlewni,
- prowadzić oddzielne procedury dezynfekcji instalacji wodnej i sprzętu,
- traktować zamgławianie wyłącznie jako uzupełnienie, a nie substytut mycia i dezynfekcji powierzchni.
5. Brak przerwy sanitarnej między obsadami
Opis błędu
Wprowadzanie kolejnych zwierząt do chlewni bez zachowania odpowiedniej przerwy sanitarnej.
Konsekwencje
- patogeny nie ulegają całkowitej eliminacji,
- środki dezynfekcyjne nie mają czasu na pełne działanie,
- zwiększa się stres i podatność zwierząt na zakażenia.
Jak zapobiec temu błędowi?
Zaleca się zachowanie przerwy sanitarnej trwającej co najmniej 3–7 dni, przeznaczonej na:
- osuszanie pomieszczeń,
- intensywne wietrzenie,
- ocenę skuteczności przeprowadzonych zabiegów higienicznych.
Podsumowanie – zasada nadrzędna
Dezynfekcja chlewni nie jest jednorazowym zabiegiem, lecz złożonym procesem, który wymaga odpowiedniego przygotowania, doboru środków oraz dyscypliny w przestrzeganiu procedur.
