Dezynfekcja sprzętu rolniczego jest jednym z najczęściej niedocenianych, a jednocześnie kluczowych elementów bezpieczeństwa biologicznego w hodowli zwierząt. W praktyce weterynaryjnej wielokrotnie obserwuje się sytuacje, w których prawidłowo prowadzone żywienie i leczenie nie przynoszą oczekiwanych efektów z powodu ciągłego „krążenia” patogenów w środowisku gospodarstwa. Najczęstszym nośnikiem tych patogenów okazuje się właśnie sprzęt używany na co dzień przy obsłudze zwierząt.
Sprzęt rolniczy, zarówno stacjonarny, jak i przenośny, ma bezpośredni kontakt z materiałem organicznym, wodą, paszą oraz zwierzętami. W takich warunkach drobnoustroje chorobotwórcze – bakterie, wirusy i grzyby – mogą przetrwać przez długi czas, a nawet namnażać się, jeśli nie zostaną skutecznie usunięte. Dotyczy to w szczególności patogenów o znaczeniu epizootycznym, takich jak Salmonella spp., Escherichia coli, Clostridium spp., wirusy chorób układu oddechowego oraz patogeny jelitowe.
Z naszego doświadczenia wynika, że dezynfekcja sprzętu jest często traktowana jako czynność drugorzędna, wykonywana doraźnie lub jedynie w sytuacjach kryzysowych. Jest to podejście błędne. Sprzęt rolniczy powinien być postrzegany jako integralny element środowiska bytowania zwierząt, a jego higiena – jako stały element profilaktyki zdrowotnej, a nie reakcja na już istniejący problem.
Prawidłowa dezynfekcja sprzętu rolniczego powinna zawsze poprzedzona być dokładnym czyszczeniem mechanicznym i myciem z użyciem odpowiedniego detergentu. Obecność resztek organicznych, takich jak kał, ściółka czy tłuszcz, znacząco obniża skuteczność nawet najlepszych preparatów dezynfekcyjnych. Dopiero po usunięciu tych zanieczyszczeń możliwe jest skuteczne działanie substancji czynnych zawartych w środkach dezynfekcyjnych.
Należy podkreślić, że nie każdy środek dezynfekcyjny nadaje się do każdego rodzaju sprzętu. Dobór preparatu powinien uwzględniać materiał, z którego wykonane są narzędzia, warunki środowiskowe oraz spektrum patogenów występujących w danym gospodarstwie. Równie istotne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń producenta dotyczących stężenia i czasu kontaktu preparatu z dezynfekowaną powierzchnią. Stosowanie środków „na oko” jest jedną z najczęstszych przyczyn nieskutecznej dezynfekcji.
W naszej ocenie jednym z największych błędów popełnianych w gospodarstwach jest brak systematyczności. Dezynfekcja sprzętu powinna być wykonywana regularnie, zgodnie z ustalonym harmonogramem, a nie jedynie „od czasu do czasu”. Szczególną uwagę należy zwracać na sprzęt przenoszony pomiędzy różnymi sektorami produkcji oraz na narzędzia wykorzystywane do usuwania padłych zwierząt, które stanowią jedno z największych źródeł zakażenia środowiska.
Podsumowując, dezynfekcja sprzętu rolniczego nie jest działaniem dodatkowym ani opcjonalnym. Jest to jeden z fundamentów skutecznej profilaktyki zdrowotnej i element, który w sposób bezpośredni wpływa na zdrowotność zwierząt, ograniczenie stosowania antybiotyków oraz stabilność wyników produkcyjnych. Z punktu widzenia lekarza weterynarii można jednoznacznie stwierdzić, że gospodarstwa, w których dezynfekcja sprzętu traktowana jest jako standardowa procedura, osiągają lepsze wyniki zdrowotne i ekonomiczne niż te, w których aspekt ten jest bagatelizowany.
