Bezpieczeństwo biologiczne stanowi fundament skutecznej profilaktyki chorób zakaźnych zwierząt gospodarskich, niezależnie od skali produkcji. Wbrew powszechnemu przekonaniu, małe gospodarstwa nie są mniej narażone na wprowadzenie i szerzenie patogenów niż fermy wielkotowarowe. Wręcz przeciwnie – ograniczona infrastruktura oraz większa liczba niekontrolowanych kontaktów z otoczeniem zewnętrznym często zwiększają ryzyko epizootyczne. Właściwie zaplanowane i konsekwentnie realizowane działania z zakresu bioasekuracji pozwalają znacząco ograniczyć to ryzyko przy relatywnie niewielkich nakładach organizacyjnych i finansowych.
Poniżej przedstawiono kluczowe zasady bezpieczeństwa biologicznego, które powinny być wdrażane w małych gospodarstwach utrzymujących zwierzęta gospodarskie.
Podstawowym elementem bioasekuracji jest ograniczenie wstępu osób postronnych na teren gospodarstwa. Każda osoba z zewnątrz stanowi potencjalne źródło patogenów, przenoszonych na obuwiu, odzieży lub sprzęcie.
Zaleca się:
Higiena osób obsługujących zwierzęta ma bezpośredni wpływ na zdrowotność stada. Niedopuszczalne jest wykonywanie prac przy zwierzętach bez zachowania podstawowych zasad sanitarnych.
Rekomenduje się:
Systematyczna dezynfekcja pomieszczeń inwentarskich oraz używanego sprzętu ogranicza namnażanie drobnoustrojów w środowisku.
W praktyce należy:
Pasza i woda są jednymi z najczęstszych dróg wprowadzania patogenów do gospodarstwa. Niewłaściwe przechowywanie lub zanieczyszczenie tych elementów znacząco zwiększa ryzyko chorób.
Zaleca się:
Wprowadzanie nowych zwierząt do stada jest jednym z najbardziej ryzykownych momentów z punktu widzenia bioasekuracji.
W małych gospodarstwach szczególnie istotne jest:
Gryzonie i owady pełnią istotną rolę jako wektory wielu patogenów bakteryjnych i wirusowych.
W ramach bioasekuracji należy:
Bezpieczeństwo biologiczne nie powinno być działaniem doraźnym, lecz elementem długofalowej strategii zdrowotnej gospodarstwa. Regularna współpraca z lekarzem weterynarii umożliwia wczesne wykrywanie zagrożeń oraz właściwe dostosowanie działań profilaktycznych do aktualnej sytuacji epizootycznej.
Bezpieczeństwo biologiczne w małym gospodarstwie opiera się przede wszystkim na konsekwencji i świadomości zagrożeń, a nie na kosztownych rozwiązaniach technologicznych. Nawet proste, systematycznie stosowane procedury mogą w istotny sposób ograniczyć ryzyko wystąpienia chorób zakaźnych, poprawić dobrostan zwierząt oraz stabilność produkcji. Bioasekuracja powinna być traktowana jako nieodłączny element codziennej pracy hodowlanej, a nie jako działanie podejmowane wyłącznie w sytuacjach kryzysowych.
