Częstotliwość dezynfekcji kurnika należy zawsze rozpatrywać w kontekście technologii produkcji (brojlery, nioski, stada reprodukcyjne), zagęszczenia obsady, rotacji ptaków oraz aktualnej presji infekcyjnej. Z punktu widzenia medycyny drobiu najskuteczniejsze jest podejście wielowarstwowe: stała higiena bieżąca w trakcie cyklu, regularna dezynfekcja stref krytycznych oraz pełne mycie i dezynfekcja po zakończeniu rzutu. Tylko taka organizacja pracy pozwala utrzymać niski „ładunek zakaźny” środowiska i ograniczyć ryzyko chorób o podłożu bakteryjnym i wirusowym.
Poniżej przedstawiono harmonogram, który dobrze sprawdza się w warunkach fermowych i jest zgodny z zasadami prawidłowej bioasekuracji.
Krok 1. Dezynfekcja bieżąca – codziennie oraz po każdej czynności podwyższonego ryzyka
W trakcie produkcji (codziennie):
- Utrzymuj czystość strefy wejściowej (przedsionek, śluza higieniczna), ponieważ jest to główny punkt „wejścia” patogenów do obiektu.
- Kontroluj maty dezynfekcyjne: roztwór musi być świeży, a mata wolna od zabrudzeń organicznych, które dezaktywują substancje czynne.
- Czyść i dezynfekuj narzędzia oraz sprzęt używany w kurniku (np. wózki, pojemniki, łopaty). Sprzęt jest częstym wektorem przenoszenia drobnoustrojów między strefami.
- Natychmiast zabezpieczaj i dezynfekuj miejsca po rozlaniu wody oraz paszy, a także obszary związane z usuwaniem padłych ptaków.
Po każdej wizycie serwisowej lub naprawie:
- Zdezynfekuj miejsca kontaktu: klamki, zamki, narzędzia, powierzchnie dotykowe. Należy traktować tego typu zdarzenia jako sytuacje zwiększonego ryzyka introdukcji patogenów.
Cel postępowania: ograniczenie mechanicznego przenoszenia drobnoustrojów na obuwiu, dłoniach i sprzęcie oraz utrzymanie maksymalnie niskiej presji zakażeń w trakcie cyklu.
Krok 2. Dezynfekcja stref krytycznych – 1–2 razy w tygodniu
Co najmniej raz w tygodniu, a w okresach podwyższonego ryzyka nawet dwa razy w tygodniu, należy wykonywać dezynfekcję miejsc, które w praktyce fermowej najszybciej ulegają wtórnemu skażeniu.
Zakres działań:
- Dezynfekcja wejść, przejść roboczych, poręczy oraz klamek.
- Kontrola i oczyszczenie miejsc przy poidłach; stała wilgoć i zabrudzenia w tych strefach sprzyjają namnażaniu bakterii.
- Dezynfekcja sprzętu przenośnego (wiadra, skrzynki, kosze, wagi).
- Ocena skuteczności śluzy i mat dezynfekcyjnych (roztwór zanieczyszczony organicznie traci efektywność).
Cel postępowania: systematyczne obniżanie „ładunku infekcyjnego” środowiska, co przekłada się na lepszą zdrowotność stada i stabilniejsze wyniki produkcyjne.
Krok 3. Dezynfekcja instalacji wodnej – regularnie, nie wyłącznie po zakończeniu cyklu
Instalacja wodna jest jednym z najczęściej niedoszacowanych źródeł problemów zdrowotnych. Tworzący się biofilm może stanowić rezerwuar bakterii i utrudniać utrzymanie prawidłowej jakości wody.
W trakcie produkcji:
- Co 2–4 tygodnie: płukanie linii oraz dezynfekcja preparatem przeznaczonym do instalacji wodnych, zgodnie z instrukcją producenta i zaleceniami lekarza weterynarii.
Dodatkowo, interwencyjnie:
- Po pogorszeniu pobrania wody, problemach jelitowych, zwiększonej wilgotności ściółki lub przy podejrzeniu biofilmu należy wykonać dezynfekcję interwencyjną.
Cel postępowania: ograniczenie biofilmu i stabilizacja mikrobiologicznej jakości wody, co ma bezpośredni wpływ na stan przewodu pokarmowego ptaków.
Krok 4. Pełne mycie i dezynfekcja po każdym rzucie – procedura obowiązkowa
Najbardziej skuteczne działanie wykonuje się pomiędzy obsadami. To jedyny moment, gdy można realnie ograniczyć patogeny środowiskowe do poziomu minimalnego, pod warunkiem zachowania pełnej procedury technologicznej.
Po zakończeniu rzutu (system all-in/all-out):
- Usuń ściółkę i odpady (czyszczenie na sucho).
- Umyj całą halę z użyciem detergentu (ściany, sufit, podłoga, wyposażenie). Samo mycie wodą jest niewystarczające.
- Spłucz powierzchnie i zapewnij ich osuszenie.
- Wykonaj dezynfekcję właściwą, aplikując preparat od góry do dołu i w dawce zgodnej z zaleceniami.
- Zdezynfekuj instalację wodną oddzielną procedurą.
- W razie potrzeby zastosuj zamgławianie jako etap końcowy, wyłącznie po myciu i dezynfekcji zasadniczej (zamgławianie nie zastępuje mycia).
- Zapewnij przerwę sanitarną: minimum 48–72 godziny, a optymalnie 5–7 dni, jeśli pozwalają na to warunki organizacyjne.
Cel postępowania: maksymalne ograniczenie patogenów pomiędzy obsadami, w tym m.in. Salmonella spp., Escherichia coli oraz bakterii środowiskowych i oportunistycznych (np. Clostridium spp.).
Krok 5. Dezynfekcja interwencyjna – gdy pojawia się sygnał problemu
Dodatkowe działania należy wdrożyć, gdy obserwuje się:
- wzrost upadków lub pogorszenie dobrostanu,
- biegunki i spadek parametrów produkcyjnych,
- dodatnie wyniki badań środowiskowych (np. Salmonella),
- awarie instalacji wodnej lub wentylacji,
- zwiększony ruch osób i sprzętu w obrębie fermy.
Postępowanie praktyczne:
- Zwiększ częstotliwość dezynfekcji stref krytycznych (np. co 2–3 dni).
- Wprowadź szybką dezynfekcję sprzętu, przejść i stref wejściowych.
- Priorytetowo potraktuj instalację wodną oraz miejsca zawilgocone.
Cel postępowania: szybkie przerwanie narastania presji zakażeń i ograniczenie ryzyka szerzenia się problemu w obrębie obiektu.
Minimalny harmonogram do wdrożenia
- Codziennie: śluza higieniczna, maty dezynfekcyjne, sprzęt używany na hali, miejscowe interwencje po zdarzeniach ryzyka.
- 1 raz w tygodniu (lub 2 razy przy ryzyku): strefy krytyczne (wejścia, przejścia, okolice poideł, sprzęt przenośny).
- Co 2–4 tygodnie: płukanie i dezynfekcja instalacji wodnej.
- Po każdym rzucie: pełne mycie z detergentem, pełna dezynfekcja, dezynfekcja linii wodnych oraz przerwa sanitarna.
- Interwencyjnie: przy pogorszeniu zdrowotności, wynikach dodatnich lub awariach technicznych.
